Alle kennis

Kennis · Monumenten

Een grachtenpand moet ademen.

Historisch metselwerk is poreus en vaak nat. Wie er zonder meting een dichte laag op zet, sluit het vocht op. Waarom in Amsterdam de basis belangrijker is dan de afwerking.

Door Minas Tsjitianmeesterstukadoor3 minuten lezen

In het kort

Vocht
Van onderen uit de fundering, van buiten uit regen en gracht. Het metselwerk ademt, en dat moet zo blijven.
Fout
Een dichte stuclaag, of geen hechtlaag. Het vocht zit vast, de hechting gaat, het stucwerk laat los. Soms binnen maanden.
Werkwijze
Eerst meten, op meerdere punten en hoogtes. Dan de bron aanpakken. Dan een dampopen opbouw. Pas daarna de afwerking.
Beide kanten
Buiten weerbestendig en dampopen. Binnen de vochtbeheersing, vooral in souterrain en begane grond.

Wij worden gebeld door mensen die net hebben laten stucen, en bij wie het werk alweer loslaat. Soms na een paar maanden, soms na een jaar. Vaak is het een oud pand aan een Amsterdamse gracht. Het zag er eerst mooi uit. Onder dat oppervlak miste de basis.

Waar het vocht vandaan komt.

Amsterdam is een stad van water: de grachten, het hoge grondwater, de vochtige lucht van zee. De fundering van een grachtenpand staat vaak deels in het grondwater. De gevel is oud metselwerk, en dat is poreus: het zuigt water op. Het ademt. Dat is ook de bedoeling. Maar het betekent ook dat er voortdurend vocht in trekt: regen, condens, spatwater uit de gracht, optrekkend vocht uit de fundering.

Dat vocht moet ergens heen. Bij een gezonde gevel verdampt het via het metselwerk. Zet u daar een stuclaag op die niet dampopen is, dan sluit u het op. Het stucwerk wordt van achteren nat en laat los. U ziet blazen en afbladderen. Soms komt een hele plaat in één keer van de muur.

Mooi is niet genoeg.

Veel stukadoors kunnen mooi werk maken. Strakke wanden, haakse hoeken. Op een nieuwbouwwoning in Almere of Lelystad is dat genoeg; daar is vocht in de gevel zelden een punt.

In Amsterdam niet. Hier moet de opbouw kloppen: vocht buiten houden, of vocht dat al in de gevel zit rustig laten uitdampen. Klopt dat niet, dan laat het mooiste stucwerk los.

Veel collega's komen uit de gewone bouw. Ze kennen nieuwbouw, niet een eeuwenoud pand met een natte gevel.

Het patroon dat wij tegenkomen.

Wij worden regelmatig gevraagd als tweede mening, of om werk te herstellen dat net is gedaan. Bijna altijd zie ik hetzelfde:

  • Geen vochtmeting.Niemand heeft gemeten hoeveel vocht er in het metselwerk zit. In Amsterdam is dat de eerste stap.
  • Verkeerd materiaal.Een dichte mortel op een gevel die moet ademen.
  • Geen grondlaag of hechtlaag.Direct stucen op oud, poreus metselwerk. De laag heeft geen grip en komt na verloop van tijd los.
  • De oorzaak blijft.Het stucwerk is cosmetisch, het vochtprobleem gaat door. Een pleister op een wond die blijft bloeden.

Het gevolg: de klant betaalt voor het stucwerk, dan voor het weghalen en het vocht, en dan nog eens voor nieuw stucwerk. Drie keer, voor iets dat in één keer goed had gekund.

Zo doen wij het.

  • 1. Meten.Voordat er een spaan op de wand komt, meten wij het vochtgehalte in het metselwerk op meerdere punten en hoogtes. Waar komt het vandaan: optrekkend uit de grond, doorslaand door de gevel, condens van binnen, of een combinatie? Pas als wij de bron kennen, kiezen wij de aanpak.
  • 2. De bron aanpakken.Dat kan een vochtscherm zijn: een laag in de muur die optrekkend vocht stopt. Drogen met droogapparatuur. Een betere afwatering. Of een hydrofoberende behandeling van de buitengevel: een laag die water afstoot maar damp doorlaat. Elke gevel is anders.
  • 3. Dampopen opbouwen.Alleen materiaal dat het metselwerk laat ademen, van grondlaag tot eindlaag. Welk systeem, hangt af van het pand. In kelders en souterrains een speciale cementmortel die het vocht van buiten tegenhoudt zonder de muur te verstikken; zo renoveren wij een gevel ook van binnenuit.
  • 4. Dan pas de afwerking.Strak en egaal, en passend bij het pand. Glad stucwerk bij een historisch interieur, Beal Mortex in een verbouwd souterrain, glad gevelstucwerk buiten. Met dezelfde zorg als de lagen eronder.

Het verschil: u hoeft er niet wakker van te liggen. Het stucwerk laat na een seizoen niet los, omdat de oorzaak is aangepakt en de opbouw bij het pand past.

Buiten én binnen.

Vocht werkt van twee kanten. Buiten komt een afwerking die regen en spatwater tegenhoudt en damp doorlaat. Binnen, vooral in het souterrain en op de begane grond, houden wij het vocht in de hand. Dan blijft het stucwerk zitten, en blijft het binnen gezond.

Dat kost meer tijd in de voorbereiding. Het werk gaat dan jaren mee in plaats van maanden.

Kijken en meten.

Laat uw stucwerk los, of voelt een muur nat aan? Of wilt u een gevel of souterrain laten stucen en het in één keer goed doen? Wij komen kijken en meten. U hoort wat nodig is, en wat niet.