Een muur die niet wacht.
Wie een stukadoor aan het werk ziet, ziet iemand die gips op een muur zet en het gladstrijkt. Wat u niet ziet, is dat hij de hele tijd op die muur let. Het gips wordt namelijk harder terwijl hij ermee werkt, en daardoor heeft elke handeling één goed moment. Is hij te vroeg, dan schuift hij het gips alleen maar over de muur, en is hij te laat, dan krijgt hij het oppervlak niet meer dicht.
Omdat een wand uit meerdere handelingen achter elkaar bestaat, werkt zo'n fout door: wie de derde te vroeg begint, heeft de rest eigenlijk al verbogen. Daarbij bepaalt de hoek van de spaan veel, en de druk die hij zet nog meer. Pas als handen, droging en timing op elkaar aansluiten, ontstaat wat wij High-end noemen.
Het werk dat in zicht blijft.
Stukadoren is bovendien zichtwerk. Het werk van de elektricien verdwijnt in de muur en dat van de loodgieter onder de vloer, maar wat de stukadoor maakt, is de muur zelf. Iedereen kijkt dus elke dag naar stucwerk, terwijl maar weinig mensen weten wat erin zit. In de bouw weten ze dat wel: vraag het een schilder of een tegelzetter, en u hoort dat stukadoren een vak apart is. Het zijn er zelfs vijf, namelijk gips binnen, de gevel, de bijzondere afwerkingen, ornament en restauratie, en spuitwerk, en wie er één beheerst, kan de andere nog niet.
Gips binnen, en dan de gevel.
Bijna iedere stukadoor begint binnen, met gips. Er zijn maar een paar producten, dus op papier is dit het eenvoudigste deel, al heeft een leerling er zijn handen vol aan. Buiten wordt het een ander verhaal. Een gevel wordt in lagen opgebouwd met cementgebonden pleisters, en voor de afwerking die u vanaf de straat ziet, bestaan tientallen materialen die allemaal anders verwerkt worden. Het weer doet ook mee, want dezelfde pleister trekt in de zon veel sneller aan dan in de schaduw. Het is een specialiteit waarin een stukadoor jaren verder groeit.
De bijzondere afwerkingen.
Dan zijn er de afwerkingen waarbij het vak meer op kunst gaat lijken dan op bouwen. Tadelakt komt uit Marokko en wordt gemaakt van kalk uit de streek rond Marrakech, die met een steen wordt verdicht en met zeep wordt ingewreven tot de wand glanst en water tegenhoudt. Venetiaans stucwerk bestaat uit kalk en marmerpoeder, in dunne lagen opgebouwd en gepolijst tot de wand op marmer lijkt. Beal Mortex is een mortel van kalk en cement die maar een paar millimeter dik wordt en van zichzelf waterdicht is, zodat een douche of een vloer er zonder naad mee bekleed kan worden. En beton ciré geeft een wand de uitstraling van beton.
De lijst is veel langer: het gaat om honderden materialen, en wij zijn de tel eerlijk gezegd kwijt. Elk heeft zijn eigen manier van opbouwen en polijsten, en omdat de laag dun is en in zicht blijft, komt er niets meer overheen dat een fout kan verbergen. Daarom moet een stukadoor ze stuk voor stuk leren.
Ornament, restauratie en spuitwerk.
Daarnaast zijn er nog twee vakken. Bij ornament en restauratie gaat het om lijstwerk dat met een mal wordt getrokken, rozetten die worden gegoten, en oude panden waar de stukadoor eerst moet begrijpen wat er zat en waarmee het gemaakt is, voordat hij het zo aanvult dat u het verschil niet ziet. Spuitwerk doen steeds meer stukadoors zelf. Het lijkt het makkelijkste van de vijf omdat de machine het zware werk overneemt, maar diezelfde machine bepaalt ook het tempo.
Van meester op leerling.
Hoe iemand dit leert, is misschien wel het bijzonderste aan het vak. U kunt opschrijven dat een stukadoor moet wachten tot het gips aantrekt, maar wat dat betekent voor dit gips, op deze muur en op deze dag, staat in geen enkel boek. Dat leert een leerling alleen naast een meester, uitleg voor uitleg, en wij zien bij onze eigen leerlingen dat ze de handelingen wel doen, maar pas veel later begrijpen waarom ze die zo doen.
Daarom hangt er zoveel af van de meester: het niveau van een stukadoor is het niveau van wat hij van zijn meester kreeg, aangevuld met wat hij er zelf aan toevoegde. Een leerling heeft minstens drie jaar nodig voordat hij enigszins zelfstandig werkt, en een vakmeester heeft aan veertig jaar niet genoeg om alles te kunnen. Wie al na korte tijd voor zichzelf begint, geeft het weinige dat hij weet weer door aan anderen, en zo verwatert het vak.
Van de leerlingen die bij ons beginnen, stopt negen van de tien na het eerste jaar, want het werk is in het begin zwaar. Wie volhoudt, merkt dat het met elke techniek lichter wordt, en krijgt er een vak voor terug waarin een goede stukadoor tegenwoordig net zoveel verdient als een advocaat.
Wat u ervan terugziet.
Op uw eigen wand komt dit terug in het niveau van afwerking. Bij ons bestaat Basis uit vijf handelingen, Premium uit zeven en High-end uit twaalf. Meer stappen betekent meer werk, maar waar u vooral voor betaalt, is het begrip waarmee elke stap wordt gezet. Wat dat kost, leest u in Wat kost stucwerk?, en welk niveau bij uw ruimte past, staat bij Glad stucwerk.
Het vak is lang weggezet als iets voor wie niets anders kon. Wij vinden het na al die jaren nog steeds het mooiste vak ter wereld, en in een tijd waarin AI steeds meer overneemt, zien jongeren er misschien juist een weg in.
Wij komen kijken.
Welk niveau uw ruimte vraagt, zien wij aan uw wand, met de lamp erbij. Na een bezoek op locatie ontvangt u een vaste prijs voor al het werk, met de planning erbij.